ECB rente uitgelegd en wat een renteverandering voor u betekent

Een zzp'er in Eindhoven houdt 30.000 euro aan belastingreserve op een spaarrekening. Op een ochtend meldt zijn bank dat de rente per volgende maand met een half procentpunt daalt. Dat is 150 euro per jaar minder, en de aanleiding is een besluit in Frankfurt waar hij nooit bij stilstond.

Die zzp'er heeft te maken met de ECB rente. In dit stuk leg ik uit welke rentes de ECB vaststelt, hoe zij daarover beslist en wat dat doorrekent naar uw spaargeld, uw hypotheek en uw beleggingen.

Welke ECB rentes er bestaan

De ECB stelt drie rentes vast, en de belangrijkste voor u is de depositorente. Dat is de rente die banken ontvangen als zij geld bij de centrale bank onderbrengen. Banken willen daar zelf minimaal evenveel over de brug krijgen, dus de depositorente werkt als ondergrens voor wat zij elkaar en uw spaarrekening bieden.

De tweede is de rente op de basisherfinancieringstransacties, waartegen banken kortlopend geld lenen. De derde is de marginale beleningsrente, een duurder noodkrediet voor banken die ergens kort zitten. Wanneer in het nieuws over de europese centrale bank rente wordt gesproken, gaat het meestal om de depositorente, ook al verandert de ECB vrijwel altijd alle drie tegelijk.

Hoe de ECB besluit

De ECB beslist in de Raad van Bestuur, die acht keer per jaar over het rentebeleid vergadert. Het doel is een inflatie van 2 procent op middellange termijn. Ligt de inflatie daar structureel boven, dan verhoogt de ECB de rente om uitgaven af te remmen. Valt de inflatie te laag uit of dreigt een recessie, dan verlaagt zij de rente om lenen en investeren aantrekkelijker te maken.

Het besluit is geen automatisme. De ECB kijkt naar prognoses voor inflatie en groei, naar loonontwikkeling en naar de energieprijzen. Daarom blijft de rente soms maanden gelijk terwijl de markt al een verandering inprijst. De Nederlandsche Bank, DNB, zit via de president van DNB aan tafel in die raad en legt het beleid in Nederland uit.

Gevolgen voor sparen

Een renteverandering van de ECB komt bij spaarders meestal binnen een paar weken tot maanden aan, maar nooit één op één. Banken bepalen zelf hoeveel zij doorgeven. Bij een verlaging passen zij de spaarrente vaak snel aan, bij een verhoging gaat het gemiddeld trager. Bekijk meer artikelen over Rente en ECB.

Een rekenvoorbeeld maakt het concreet. Op 30.000 euro scheelt een half procentpunt 150 euro bruto per jaar, op 100.000 euro is dat 500 euro. Voor de zzp'er met zijn belastingreserve is het bedrag klein, maar het loont om de spaarrente jaarlijks naast het aanbod van andere banken te leggen. Het verschil tussen banken is soms groter dan het effect van de ECB zelf. Houd daarnaast rekening met de belasting in box 3, want die knabbelt aan het rendement. De actuele regels vindt u bij de Belastingdienst.

Gevolgen voor je hypotheek

Wat uw hypotheek doet, hangt af van het type rente. Heeft u een variabele rente, dan volgt die de ECB en de Euribor vrij direct. Heeft u een vaste rente, dan verandert er tijdens de looptijd niets, maar de rente voor een nieuwe periode wordt bepaald door de kapitaalmarkt.

Die kapitaalmarktrente beweegt vaak vóór de ECB. Marktpartijen verwachten een besluit al maanden eerder en prijzen het in. Een stel met een hypotheek van 400.000 euro waarvan de rentevaste periode over een half jaar afloopt, ziet de nieuwe rente dus niet pas na het ECB besluit veranderen. Bij een stijging van 0,5 procentpunt gaat het over ongeveer 2.000 euro extra bruto rente per jaar over de volledige schuld. Na hypotheekrenteaftrek is dat netto minder, en een aflossingsvrij of annuïtair deel pakt weer anders uit.

In de praktijk blijkt dat vaak anders dan men verwacht. De rente stijgt soms al terwijl de ECB nog niets heeft gedaan. Wie over een jaar moet verlengen, kan bij zijn adviseur navragen of een rentemiddeling of rentehold verstandig is. Het Nibud, Nibud, rekent met uw inkomen door wat een hogere maandlast voor u betekent.

Gevolgen voor beleggen

Een hogere rente drukt meestal de koers van bestaande obligaties. Nieuwe obligaties betalen immers meer rente, dus de oudere met een laag coupon zijn minder waard. Bij een verlaging werkt het omgekeerd. Voor een belegger met een obligatiefonds in zijn pensioenpot of beleggingsrekening betekent dat een directe koersreactie, vaak al op de dag van het besluit.

Aandelen reageren indirecter. Een hogere rente maakt toekomstige winsten minder waard en verhoogt de financieringskosten van bedrijven. Een controller bij een middelgroot bedrijf ziet dat terug in de rentelasten op de bedrijfsfinanciering, wat de winst per aandeel drukt. Sectoren met veel schuld, zoals vastgoed, voelen het eerst. Banken kunnen juist profiteren van een bredere marge tussen spaar- en uitleenrente.

Veelgestelde vragen

Wanneer verandert de ECB de rente?

De Raad van Bestuur vergadert acht keer per jaar over het rentebeleid, en alleen op die momenten wordt de rente aangepast. Meestal gebeurt dat in stappen van 0,25 procentpunt. De data staan ruim van tevoren op de website van de ECB.

Waarom verhoogt de ECB de rente bij inflatie?

Een hogere rente maakt lenen duurder en sparen aantrekkelijker, waardoor huishoudens en bedrijven minder uitgeven. Minder vraag naar goederen en diensten remt de prijsstijgingen. Het effect werkt met vertraging, vaak pas na enkele kwartalen.

Wat is de huidige ECB rente?

De rente verandert na elk besluit, dus een getal in een artikel is snel verouderd. De actuele depositorente staat op ecb.europa.eu bij de renteoverzichten. Kijk er voordat u uw hypotheek verlengt of uw spaargeld verplaatst en leg het naast het aanbod van uw bank.